Arcydzieła na fortepian

#

ARCYDZIEŁA NA FORTEPIAN

Sergiusz Rachmaninow

II Sonata b-moll op. 36 (wersja z 1936 r.)

Allegro agitato

Non allegro. Lento

KONCERT

Tymoteusz Bies -- fortepian

WYKŁAD

dr Iwona Świdnicka -- Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina

Wielkie formy cykliczne Sergiusza Rachmaninowa

Po koncercie dyskusja z udziałem publiczności.

Tymoteusz Bies urodził się 9 czerwca 1995 r. Obecnie studiuje w Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, w klasie prof. Zbigniewa Raubo. Jest laureatem licznych dziecięcych i młodzieżowych konkursów, a także Forum Młodych Instrumentalistów w Rybniku, Ogólnopolskiego Konkursu im. Fryderyka Chopina w Warszawie (2013) i Międzynarodowego Konkursu Młodych Pianistów Arthur Rubinstein in memoriam w Bydgoszczy (2014). Brał udział w Kursach Mistrzowskich pod kierunkiem m.in. Andrzeja Jasińskiego, Piotra Palecznego, Borysa Petrushanskiego, Wojciecha Świtały, Stefana Wojtasa i Ramzi Yassy. Koncertował z Orkiestrą Filharmonii Śląskiej (dyr. Mirosław Jacek Błaszczyk, Jan Wincenty Hawel), Polską Orkiestrą Radiową (dyr. Marek Moś), Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia (dyr. Aleksander Humala).

Z recitalami wystąpił m.in. na 69. edycji Festiwalu w Dusznikach-Zdroju, w Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie w ramach projektu Młode Talenty, w Żelazowej Woli, Petersburgu i Pietrozawodsku.

Był uczestnikiem XVII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie.

dr Iwona Świdnicka - dr nauk humanistycznych (nauki o sztuce, Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina, Warszawa 2010), teoretyk muzyki, adiunkt w Katedrze Teorii Muzyki na Wydziale Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Muzyki Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie. Zajmuje się w szczególności analizą dzieła muzycznego w ujęciu interdyscyplinarnym oraz twórczością kompozytorów XIX-wiecznych i współczesnych. Autorka wielu artykułów opublikowanych w czasopismach naukowych i pracach zbiorowych m.in. UMFC i KUL.

Sergiusz Rachmaninow jest znany z niezwykle popularnego zbioru 24 Preludiów i dwóch opusów Etiud -- Obrazów. Jego sonaty są wykonane o wiele rzadziej.
II Sonata, powstała w Rzymie w 1913 roku, jest w dużej mierze inspirowana Sonatą b-moll Fryderyka Chopina, którą Rachmaninow niezwykle wysoko cenił i której był zresztą niezrównanym wykonawcą. Sonata Rachmaninowa, też w tonacji b-moll jest w konstrukcji odmienna od chopinowskiego arcydzieła, składa się bowiem z trzech części powiązanych krótkimi łącznikami w jedną całość.

Kompozytor, pomimo ciepłego przyjęcia dzieła przez publiczność, nie był z II Sonaty zadowolony. Uważał ją za zbyt długą i przez wiele lat myślał o dokonaniu niezbędnych skrótów. Udało mu się to uczynić dopiero w 1936 roku. W nowej wersji Sonata b-moll jest mocno skrócona (mniej więcej o jedną trzecią) i osiąga idealny według samego kompozytora rozmiar 19 minut (czyli czas, który wystarczył Chopinowi, aby w swojej Sonacie b-moll "powiedzieć wszystko"). Czy jednak te skróty okazały się korzystne dla dzieła Rachmaninowa? Wydaje się, że niezupełnie. Rachmaninow usunął wiele interesujących partii ze swojego dzieła i pozbawił je typowej dla siebie rozlewnej narracji. Dlatego niektórzy wybitni wykonawcy próbowali stworzyć kompromisową wersję, pośrednią między wersjami z 1913 i 1936 roku. Vladimir Horowitz uzyskał nawet aprobatę kompozytora -- jego wersja trwa około 21 minut. Pomimo, że dzisiaj większość pianistów wybiera krótszą (19-minutową ) wersję z 1936 roku, my posłuchamy II Sonaty Rachmaninowa w wersji pierwotnej, trwającej około 25 minut. Czy rzeczywiście wymaga ona skrótów?

Lech Dzierżanowski (autor programu i koncepcji artystycznej projektu)

*Organizator: Mazowiecki Instytut Kultury *

Koordynator: Dorota Chotyńska, d.chotynska@mik.waw.pl, tel. 22 58 642 26.