Koncerty Bożonarodzeniowe

W y k o n a w c y:

• Orkiestra i chóry Filharmonii Krakowskiej
• Jacek Mentel – dyrygent
• Adam Kruszewski – baryton
• Andrzej Białko – organy

P r o g r a m:

• O. Messiaen – La Nativité du Seigneur
• A.Honegger – Kantata na Boże Narodzenie

Program najbliższych koncertów oratoryjnych Filharmonii Krakowskiej wypełnią utwory Oliviera Messiaena i Arthura Honeggera związane tematycznie ze świętami Bożego Narodzenia. Wystąpią orkiestra i chóry (mieszany i chłopięcy) Filharmonii Krakowskiej pod dyrekcją Jacka Mentla (obchodzącego w tym sezonie 20-lecie pracy artystycznej), Andrzej Białko – organy, Adam Kruszewski – baryton. W przerwie koncertów przekażemy sobie świąteczne życzenia łamiąc się wigilijnym opłatkiem.

Wypełniające I część koncertu monumentalnego dzieło La Nativité du Seigneur Messiaena jest cyklem organowym ukazującym w pełni już skrystalizowany oryginalny styl kompozytora. Łączy on programowość i treści religijne z dążeniem do ścisłego konstruktywizmu. W przedmowie do La Nativité Messiaen napisał, że temat – „narodziny Pana” – został potraktowany z potrójnego punktu widzenia: teologicznego, instrumentalnego i muzycznego. Messiaen słyszał dźwięki w połączeniu z określonymi kolorami, stąd szczególna rola kolorystyki w jego utworach, w których czas płynie niekiedy wolno, jakby zawieszony statycznie na długich brzmieniach. Dziewięć medytacji tworzących cykl poprzedził kompozytor cytatami z Biblii. Trzy przynoszą barwne obrazy pasterzy, aniołów i trzech mędrców, w pozostałych zawarte są muzyczne refleksje o potrójnych narodzinach: Dzieciątka, Słowa i chrystianizmu, o Bogu cierpiącym i o Bogu żyjącym wśród nas w pełnej wirtuozowskiego blasku części ostatniej, zamykającej cykl mocnymi akcentami.

Honnegerowska Kantata na Boże Narodzenie jest jego ostatnim dziełem oratoryjnym. Honneger uważany za najwybitniejszego reprezentanta słynnej paryskiej „Grupy sześciu”, nie był zwolennikiem jej zdecydowanie antyromantycznego programu, dlatego dawał upust swojemu artystycznemu temperamentowi tworząc muzykę bardzo emocjonalną, przemawiającą do uczuć i wyobraźni słuchaczy. Po Królu Dawidzie, który przyniósł mu wczesną sławę, Honegger stworzył kilka wielkich oratoriów, w tym jedno ze swych najwybitniejszych dzieł, oratorium sceniczne Joanna d’Arc na stosie. A Christmas Kantata (1953), którą usłyszymy w wykonaniu wszystkich trzech zespołów Filharmonii Krakowskiej, nie jest utrzymana w jednolitym, pogodno-świątecznym nastroju. Rozpoczyna się dość nieoczekiwanie żałobnym psalmem De profundis clamavi i dopiero w szeroko rozbudowanej części środkowej, kiedy zaczyna śpiewać chór dziecięcy, klimat rozjaśnia się świątecznym blaskiem. Kompozytor mistrzowsko splótł tu trzy kolędy: francuską, niemiecką i angielską z radosnym Gloria In excelsis Deo.

JACEK MENTEL - ur. w 1962 r. w Zabrzu, po ukończeniu Szkół Muzycznych I i II st. w Gliwicach w klasie fortepianu, w latach 1983 - 88 studiował dyrygenturę w krakowskiej Akademii Muzycznej w kl. prof. Jerzego Katlewicza (dyplom z wyróżnieniem). Jeszcze w czasie studiów rozpoczął współpracę z Filharmonią Krakowską, w której od 1987 r. pełnił funkcję asystenta chórmistrza, a od 1989 r. - dyrygenta i kierownika chóru mieszanego. Wraz z chórem uczestniczył w wielu festiwalach krajowych i zagranicznych, takich jak Wratislavia Cantans, Festiwal Muzyczny w Łańcucie, Gaude Mater w Częstochowie, Warszawska Jesień, Muzyka w Starym Krakowie, Festival de Musique de La Chaise - Dieu, Berliner Festwoche, Maggio Musicale Fiorentino, Festival Europaeischer Musik Berlin, Festival de Berlioz, współpracując z wieloma wybitnymi dyrygentami z Polski i zagranicy. Równolegle prowadzi działalność pedagogiczną jako adiunkt na Wydziale Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Muzyki w krakowskiej Akademii Muzycznej. Swój warsztat dyrygencki doskonalił na licznych kursach i seminariach, m.in. pod kierunkiem prof. Helmutha Rillinga (Bachakademie Stuttgart, Internationalen Dirigentenseminar Leipzig) oraz jako stypendysta w Eugen, USA w ramach Oregon Bach Festival. W roku 1989 otrzymał Stypendium m. Krakowa dla Młodych Twórców Kultury. Jako dyrygent koncertów symfonicznych, oratoryjnych oraz muzyki chóralnej występuje na estradach krajowych i zagranicznych (Francja, Niemcy, Norwegia, USA).

ADAM KRUSZEWSKI - rozpoczął swoje studia wokalne u Bogny Sokorskiej, kontynuując je u Pawła Lisitsiana w Wiedniu, a następnie u Edmunda Kossowskiego w warszawskiej Akademii Muzycznej. Jest laureatem międzynarodowych konkursów wokalnych - w s-Hertogenbosch (Holandia,1987), Rio de Janeiro (1989) i Nantes (1989). Jest takżę zdobywcą Grand Prix w Konkursie im. Jana Kiepury w Krynicy (1988). Po studiach związał się z Warszawską Operą Kameralną gdzie śpiewał główne partie barytonowe w operach Donizettiego, Mozarta i Rossiniego. Z zespołem tym występował na wielu scenach europejskich.W sezonie 1990/91 był solistą Wiener Kammeroper, kreując tam Malatestę w Don Pasquale Donizettiego i Almavivę w Weselu Figara Mozarta, z którym odbył tournée po Japonii, Korei Płd. i Chinach.Od 1993 roku współpracuje z Teatrem Wielkim - Operą Narodową, śpiewając tu m.in.: Figara w Cyruliku sewilskim Rossiniego, Adama w Raju utraconym Pendereckiego, rolę tytułową w Macbecie i Anckarströma w Balu maskowym Verdiego, Alberta w Wertherze Masseneta, Sharplessa w Madame Butterfly Pucciniego, Miecznika w Strasznym dworze Moniuszki, tytułowego Don Giovanniego w operze Mozarta i partię Jaga w Otellu Verdiego.
Artysta współpracował także z paryską Opéra Bastille, Szkocką Orkiestrą BBC w Glasgow, State Theatre w Pretorii (RPA) i Operą Narodową w Pradze. Brał udział w krajowych i zagranicznych festiwalach muzycznych. W 1992 roku wystąpił w Zabrzu obok Placida Domingo, partnerując mu we fragmentach z Don Carlosa Verdiego i Cyganerii Pucciniego.

Wykonuje z powodzeniem partie solowe w utworach oratoryjnych (Stabat Mater Szymanowskiego, Carmina Burana Orffa, Messa di Gloria Rossiniego VIII Symfonia Mahlera, Les espaces du sommeil Lutosławskiego, Beatus vir Góreckiego ). Ma także w swoim repertuarze pieśni Chopina, Moniuszki, Mahlera i in..

ANDRZEJ BIAŁKO urodził się w 1959 roku w Krakowie. Ukończył Państwowe Liceum Muzyczne w klasie fortepianu. Naukę gry na organach rozpoczął w roku 1973, najpierw prywatnie, następnie kontynuował ją w Akademii Muzycznej w Krakowie w klasie prof. Joachima Grubicha. Był uczestnikiem kursów mistrzowskich prowadzonych przez Michaela Radulescu w Liechtensteinie i Knuda Vada w Danii. W roku 1981 uzyskał I nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Organowym w Rzymie, w 1985 r. również KURIER STAROSYDECKI 6/2005 Strona 11 I nagrodę (ex aequo) w ramach Ogólnopolskiego Konkursu Organowego w Bydgoszczy - Gdańsku. Brał udział w większości krajowych festiwali organowych, koncertował w Anglii, Austrii, Bułgarii, Czechach, Danii, Francji, Niemczech, Słowacji, Szwajcarii, Szwecji, na Węgrzech, we Włoszech oraz w Libanie i obu Amerykach. Udziela się również jako pedagog - adiunkt w Katedrze Organów Akademii Muzycznej w Krakowie oraz w Państwowej Szkole Muzycznej II stopnia im. Władysława Żeleńskiego w Krakowie. Współpracuje z licznymi zespołami, m.in. Capella Cracoviensis, Chór Polskiego Radia w Krakowie, a także z Filharmonią Krakowską. Jest tytularnym organistą kolegiaty uniwersyteckiej św. Anny w Krakowie. W pamięci krakowskich melomanów trwale zapisał się wykonaniem, w sezonie 1990/91 oraz w jubileuszowym roku 2000, organowych dzieł wszystkich J. S. Bacha, zaś w sezonie 2001/2002 w serii 20 koncertów pod wspólnym tytułem „Ars organi” zaprezentował antologię muzyki organowej XVI-XX wieku. W rozległym i stale poszerzanym repertuarze, obejmującym wszystkie style, artysta posiada także komplet organowych dzieł Buxtehudego, Bruhnsa, Mendelssohna, Francka, Liszta, ma na swoim koncie 6 płyt kompaktowych. Wiele jego wcześniejszych nagrań wzbogaciło taśmotekę programu II Polskiego Radia.