IMAGO POLONIAE

DAWNA RZECZPOSPOLITA...

Imago Poloniae. Dawna Rzeczpospolita na mapach, dokumentach i starodrukach w zbiorach Tomasza Niewodniczańskiego.

Wystawa pokazująca zbiory gromadzone przez jednego człowieka od ponad 20 lat mieszkającego na obczyźnie, składa się z dwóch zasadniczych części: historycznej (czyli dokumentów pergaminowych, rękopisów, starodruków i książek z dedykacjami) opisującej historię Polski po czasy nam współczesne oraz kartograficznej (czyli dawnych map, widoków oraz planów miast) pokazującej ziemie należące do Rzeczypospolitej Obojga Narodów (Polski i Litwy) od początku szesnastego wieku po trzeci rozbiór Polski w 1795 r. Na wystawie pokazane będzie wiele pozycji ciekawych i ważnych dla historii Polski. Wśród wystawców dokumentów pergaminowych są wszyscy królowie Polski począwszy od Kazimierza Wielkiego aż po ostatniego Stanisława Augusta Poniatowskiego. Większość z przywieszonymi wspaniałymi pieczęciami. Pokazywany będzie także dokument królowej św. Jadwigi z przywieszoną pieczęcią. Do wielkich rzadkości kolekcji pokazanej na wystawie można zaliczyć: przywilej króla Kazimierza Wielkiego wystawiony 12 V 1364, tj. w dniu powołania przez niego Akademii Krakowskiej, list króla Stanisława Leszczyńskiego do ks. Ludwika Henryka Bourbon-Condé w sprawie ślubu córki Marii z Ludwikiem XV królem Francji, list cesarzowej Rosji Katarzyny Wielkiej obiecujący stolnikowi litewskiemu Stanisławowi Poniatowskiemu wybór na króla Polski, list ks. Józefa Poniatowskiego do cesarza Napoleona, dokumenty związane z osobą gen. Tadeusza Kościuszki, listy cesarza Francuzów Napoleona dotyczące oddziałów lub spraw polskich, adres Do moich ludów cesarza Franciszka Józefa, list kpt. Charlesa de Gaulle'a, późniejszegoprzywódcy Francji, opisujący jego udział w bitwie 15 VIII 1920 pod Warszawą, wstrząsające listy pisane do i z obozów koncentracyjnych. Pośród obszernej korespondencji Adama Mickiewicza znajdziemy m.in. list poety do Edwarda Odyńca opisujący przyjazd Celiny Szymanowskiej do Paryża cytowany w wielu monografiach wieszcza, jak też dokumenty związane z próbą utworzenia Legionu Polskiego, który miałby walczyć u boku Republiki Weneckiej w czasie Wiosny Ludów. Oczywiście największym atrakcją kolekcji jest tzw. Album Moszyńskiego z autografami utworów Wieszcza. Można także zobaczyć listy Fryderyka Chopina, Juliusza Słowackiego, Ignacego Jana Paderewskiego czy Karola Szymanowskiego, autografy utworów Juliana Tuwima, Adama Ważyka, Antoniego Słonimskiego, Kazimierza Wierzyńskiego, jak również noblistów: Henryka Sienkiewicza, Czesława Miłosza i Wisławy Szymborskiej. Wśród map znajduje się szereg pozycji, których nie ma w Polsce w żadnej kolekcji. Wymienić tu należy mapy M. Beneventanusa, G. Remondiniego, M. Waldseemüllera, A. Pograbki, J. Gastaldiego. Pokazywane są wspaniałe mapy S. Münstera, Hoomana. Jest mapa Ukrainy G. le Vasseur de Beauplana, jak też piękna XVIII-wieczna mapa Rzeczyspolitej Rizziego-Zanoniego. Wśród widoków piękne i cenne są: plan Warszawy P.R. de Tirregaille’a z 1762 r. z widokami jej najważniejszych budowli, rękopiśmienny napoleoński plan Gdańska z 1812 r., weduty Grodna Mateusza Zündta i Krakowa Mateusza Meriana oraz widok Krakowa z początku XIX F. Usenera z widocznymi jeszcze fortyfikacjami. Plany Połocka S. Pachołowieckiego czy Warszawy K. Peerthesa to następne unikaty przezentowane na tej wystawie.

Uzupełniają to jeszcze starodruki, druki ulotne i grafika. Osobny rozdział stanowią książki z dedykacjami autorów. Wśród poloników można tu znaleźć dedykacje Juliusza Słowackiego, Cypriana Kamila Norwida, Józefa Ignacego Kraszewskiego, jak i większości pisarzy i poetów polskich XX wieku. W jednym miejscu zgromadzono ogrom materiału ilustrujący nasze dzieje. Jest to okazja do refleksji nad naszą historią, która winna być, zwłaszcza w naszych czasach, zgodnie z łacińską maksymą - nauczycielką życia.