Chopin i Liszt. Recital Piotra Alexewicza

Nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że Fryderyk Chopin i Ferenc Liszt należeli do najwybitniejszych kompozytorów i pianistów epoki romantyzmu. Trudno byłoby jednak znaleźć ludzi tak bardzo od siebie różnych i odmiennie patrzących na muzyczne rzemiosło. Doskonale zostanie to zobrazowane w utworach wybranych przez Piotra Alexewicza.

Choć Chopin był uważany za jednego z najwybitniejszych pianistów swoich czasów, nie znosił występować publicznie i w ciągu całego życia dał tylko trzydzieści koncertów. Bilety na nie rozchodziły się jak świeże bułeczki, a zdarzało się to nawet jeszcze przed oficjalnym rozpoczęciem sprzedaży. Kompozytor wolał jednak grać w salonach, otoczony znanymi sobie ludźmi, co do których miał pewność, że dobrze zrozumieją jego dzieła. Najbardziej cenił niezbyt głośne, ale pozwalające mocno różnicować barwę fortepiany Pleyela. Z kolei Liszt był typowym zwierzęciem estradowym. Uwielbiał występować w dużych salach, podbijać serca publiki, a aplauz rozhisteryzowanego tłumu działał na niego jak afrodyzjak. Najbardziej cenił sobie umożliwiające szybką grę fortepiany Erarda, instrumenty może niezbyt subtelne, ale za to głośne.

Années de pèlerinage, czyli „Lata pielgrzymstwa”, to zbiór trzech suit Liszta. Węgierski kompozytor nawiązał w nich do idei romantycznej wędrówki, której celem było doskonalenie samego siebie (literackim punktem odniesienia były tu Lata nauki Wilhelma Meistra Goethego). Inspiracją stały się podróże twórcy po Szwajcarii, Włoszech i Francji. Poszczególne ogniwa zostały opatrzone cytatami z poetów romantycznych, które służą za rodzaj motta. Przy zjawiskowym, koronkowo delikatnym Les jeux dʼeaux à la Villa dʼEste („Gra wody przy willi d’Este”) znalazł się fragment z Ewangelii św. Jana: „[…] woda, którą Ja mu dam, stanie się w nim źródłem wody wytryskającej ku życiu wiecznemu”. Sonetto 104 del Petrarca jest dziełem inspirowanym lirykiem sławnego poety włoskiego.

Polonez fis-moll op. 44 to późne dzieło Chopina, napisane latem 1841 roku. Mało ma wspólnego ze stylizacją tańca, to raczej rozbudowana fantazja, w której pojawiają się zarówno akcenty heroiczne, jak i liryczne (w środkowej części niespodziewanie słyszymy pogodny mazurek w tonacji A-dur!). Partnerka kompozytora, George Sand, wspominała, że był to dla artysty trudny czas: „Chopin robi swoje, ale złości się na fortepian. Kiedy wierzchowiec nie spełnia jego rozkazów, wymierza mu potężne kuksańce, tak że biedny instrument aż jęczy”. Być może stąd zaskakująco mroczne i przepełnione namiętnością brzmienie tego utworu. Alexewicz zwieńczy swój występ wykonaniem zbioru 24 Preludiów op. 28. Powstały one na przełomie 1838 i 1839 roku. Chopin pracował nad nimi podczas pobytu z George Sand i jej dziećmi na Majorce. Utwory te komponował najpierw w willi niedaleko Palmy, następnie zaś w klasztorze kartuzów w Valdemossie. Idylla przemieniła się w udrękę, kiedy piękną pogodę zastąpiły ulewne deszcze, które pociągnęły za sobą gwałtowne obniżenie temperatury. Jednak zbiór ów należy do najważniejszych i najbardziej poruszających prac Chopina. Chociaż „preludium” oznacza wstęp, to miniatury te mogą być wykonywane samodzielnie. Największe wrażenie robią jako integralna całość. Współcześni w pełni docenili geniusz artysty, a zachwycony Liszt pisał o jego utworach: „to kompozycje zupełnie wyjątkowe”.

Wykonawcy:
Piotr Alexewicz – fortepian

Program:
F. Liszt Les jeux d’eaux à la Villa d’Este S. 163/4 z cyklu Années de pèlerinage III; Sonetto 104 del Petrarca S. 161/5 z cyklu Années de pèlerinage II
F. Chopin Polonez fis-moll op. 44; 24 Preludia op. 28

Projekt realizowany w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości oraz odbudowy polskiej państwowości