Mała Steinberg - monodram Krystyny Jandy

Lee Hall

Przedstawienie zagrane i reżysersko przygotowane przez Jandę (pod artystyczną opieką Zbigniewa Brzozy) jest widowiskiem porażającym. Aktorka wciela się w 10-letnią dziewczynkę dotkniętą autyzmem, dodatkowo toczoną przez postępujący nowotwór. Przez ponad godzinę snuje po dziecinnemu naiwny i do bólu szczery monolog o sobie, rodzicach, swej inności i miłości do muzyki boskiej Callas, omijając rafy taniego sentymentalizmu i czułostkowości.

Piekielnie trudny egzamin Krystyna Janda zdaje koncertowo i udowadnia, że wizerunek, do którego zdążyliśmy się przyzwyczaić, to tylko jedna z jej wielu twarzy i ma dla nas jeszcze niejedną niespodziankę. W "Małej Steinberg" przez ponad godzinę aktorka niemal nie ruszając się z miejsca przykuwa uwagę widzów, którzy w skupieniu chłoną każdy jej szept, grymas, tik, ruch ręki układającej pierze.

Sama oszczędnie dozując swe emocje, wprawia publiczność w najwyższy stan uniesienia, pozwalając to przeżywać dramat, to znów odreagować wzruszenie śmiechem.

W sztuce, której bohaterem jest człowiek cierpiący, nie da się uniknąć zewnętrznych oznak choroby. Janda od wielu lat wspiera ośrodek fundacji "Synapsis" dla dzieci niepełnosprawnych, gdzie miała możliwość obserwować zachowania zarówno pacjentów, jak i ich rodziców.

Te doświadczenia pozwoliły jej wykreować na scenie dyskretną, ale jakże wyrazistą gamę zachowań człowieka dotkniętego autyzmem - aktorka przez cały czas przebiera palcami w nerwowym tiku, wodzi tępym spojrzeniem, zarzuca głową, zacina się, powtarza kwestie, wpada w podniecenie, by za chwilę zapaść w siebie. Nie jest to jednak epatowanie efektownymi scenkami rodzajowymi, ale niezbędny dodatek do tego, co jej bohaterka ma do powiedzenia.

Sztuka została po raz pierwszy zaprezentowana w Wielkiej Brytanii na antenie Radia 4 w 1997 roku. Prapremiera teatralna odbyła się w Crucible Theatre w Sheffield w grudniu 1999. Następnie - w styczniu 2000 - sztuka została przeniesiona do New Ambassadors Theatre w Londynie. Prapremiera polska 2 października 2001 roku w Centrum Sztuki STUDIO (PKiN W Warszawie)

Spektakl powstaje przy współpracy z najlepiej działającą na rzecz dzieci chorych na autyzm - polską Fundacją "SYNAPSIS".

Lee Hall - pisarz, scenarzysta, członek honorowy Royal Shakespeare Company. Jeden z najbardziej ekscytujących talentów jaki pojawił się w Anglii w ciągu ostatnich lat. W Polsce znany przede wszystkim jako scenarzysta filmu "Billy Elliot" (reżyseria Stephen Daldry). Jego radiowa sztuka "Spoonface Steinberg" (Mała Steinberg) pobiłą w Wielkiej Brytanii rekordy popularności i zdobyła szereg nagród, między innymi nagrodę Best Drama - za najlepszą sztukę roku oraz nagrodę Związku Pisarzy Best Radio Play - za najlepszą sztukę radiową w roku 1997.

bilety: 45, 30 zł

foto. Robert Jaworski