Piękno do mnie przyszło…

Wojciech Weiss. Malarstwo białego okresuAneri Irena Weissowa. Malarstwo

Wystawa Piękno do mnie przyszło… jest próbą nowego spojrzenia na twórczość czołowego malarza okresu Młodej Polski, kojarzonego przede wszystkim z efektownym, symbolicznym malarstwem wpisującym się w dekadenckie i katastroficzne nastroje końca wieku. Jednak w ciągu niespełna paru lat nastąpiło u artysty zdecydowane odejście od modernistycznego symbolizmu i pesymizmu ku hedonistycznej filozofii kultu natury, zaś w samej technice malarskiej, od tkwiącej w dziewiętnastowiecznych tradycjach techniki obrazowania świata ku nowoczesnej autonomizacji barwnej materii płótna. W białym okresie rodzi się Weiss kolorysta i niezwykle subtelny intymista. Ten stylistyczny przewrót wiąże się nierozerwalnie z fascynacją plenerem rozciągającym się wokół domu w Kalwarii Zebrzydowskiej, a także z istotnymi zmianami w życiu osobistym Wojciecha Weissa, w którym pojawiła się ukochana żona Irena (Reni, Aneri) – najwdzięczniejszy model i muza dla rodzącej się nowej sztuki.

Twórczość Weissa wypełnia teraz refleksyjna kontemplacja skromnego i prostego rytuału codzienności oraz estetyczne delektowanie się powolną zmiennością świateł i barw. Dzięki światłu słonecznemu obrazy stają się nienaturalnie jasne, pojawia się komponent bieli, który jest czytelny szczególnie w studiach plenerowych. To właśnie od tego szczególnego zjawiska interpretacji światła w obrazie bierze swoją nazwę „biały okres”.

Artysta odnajduje źródło inspiracji zarówno w otaczającym świecie, jak i w twórczości uznanych mistrzów – odkrywa na nowo sztukę klasyczną i zaczyna sięgać do tematyki mitologicznej, szuka inspiracji w malarstwie wielkich mistrzów europejskiego m.in. Diego Velasqueza, fascynuje go również sztuka Japonii, którą poznał za sprawą wybitnego kolekcjonera Feliksa „Mangghi” Jasieńskiego. Twórczość „białego okresu” nigdy dotąd nie była prezentowana w Krakowie – mieście, z którym Weiss związał całe swoje artystyczne życie. Wystawa będzie swoistym uzupełnieniem obszernej prezentacji prac symbolicznych Wojciecha Weissa znajdujących się w stałej ekspozycji Galerii Sztuki Polskiej XX wieku w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie.

Pokazowi prac Wojciecha Weissa będzie towarzyszyła prezentacja twórczości jego żony Aneri – uczennicy warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych, gdzie studiowała u Karola Tichego, Konrada Krzyżanowskiego i Ksawerego Dunikowskiego – artystów „których siła wyobraźni rozpierała mury uczelni, a przesycone ekspresją dzieła budowały nowy nurt sztuki polskiej”. Aneri swoje wykształcenie uzupełniała w Krakowie na prywatnych kursach u przyszłego męża. Prezentowane w Krakowie, po raz pierwszy od ponad trzydziestu lat, dzieła – portrety, sceny rodzajowe, a przede wszystkim pejzaże – powstawały na przestrzeni całego życia artystki i stanowią swoisty przegląd jej drogi artystycznej.

Urszula Kozakowska–Zaucha

Kurator wystawy